Berichten uit de raadsvergadering van 3 december 2013

vrijdag 03 januari 2014 19:20


Eén onderwerp telde de agenda voor deze extra raadsvergadering, maar wel een belangrijk onderwerp: een voorlopig besluit over de richting van de gemeentelijke herindeling.

Richtinggevend besluit voor verdere verkenning van één gemeente Van Lauwerszee tot Dollard tou

De colleges van de gemeenten Delfzijl, Eemsmond, Appingedam, Loppersum, Bedum, De Marne en Winsum legden alle op hetzelfde tijdstip (3 december) aan de 7 raden hetzelfde voorstel voor: in te stemmen met een verdere verkenning van een mogelijke herindeling van de BMW-DEAL-gemeenten tot 1 Hogeland-Eemsdeltagemeente, 'Van Lauwerszee tot Dollard tou'. Van de raden werd een richtinggevende uitspraak gevraagd over deze herindelingsvariant.

In de eerste ronde kwamen de fracties met hun standpunten. Ze zaten niet op één lijn, zoals al wel te verwachten was.

De fracties aan het woord

Gemeentebelangen

Dries Zwart zei dat Gemeentebelangen sinds de oprichting een tegenstander van herindeling is geweest en zelfs om die reden is opgericht in 1966. Appingedam heeft altijd zelfstandig besluiten genomen en dat heeft ertoe geleid dat er veel investeringen zijn gedaan, dat de stad er goed bij ligt en dat de burgers tevreden zijn. Ambtelijke samenwerking had en heeft nog steeds de voorkeur van Gemeentebelangen boven herindeling, maar Appingedam moet mee in de beweging en kan geen enclave blijven, aldus Zwart. Als er toch heringedeeld moet worden kiest Gemeentebelangen voor een duurzame en robuuste gemeente, met een compleet profiel en een goede balans tussen stad en platteland. Een gemeente waar je een hele tijd mee vooruit kan. En de G7 (zoals de grote Waddengemeente nu wordt genoemd) voldoet daaraan. Het belang van de stad Appingedam en de burgers is voor Gemeentebelangen het ijkpunt: houden wat we hier hebben opgebouwd, zei Zwart. Gemeentebelangen kwam met een motie (zie hieronder) waarin wordt gevraagd de inwoners goed op de hoogte te houden van het verkenningsproces. De fractie is voor het voorstel van het college, besloot Zwart.

PvdA

Joop van der Lei begon zijn betoog met een korte les ‘Wat wij van ganzen kunnen leren’. Wederzijds vertrouwen, elkaar afwisselen bij moeilijke taken, elkaar aanmoedigen en elkaar helpen en beschermen: dat vond hij ook van toepassing op het herindelingsproces. Hij pleitte ervoor vanuit een ‘helikopterview’ naar de toekomst van het hele gebied te kijken. Bij de robuustheid en bestuurskracht van de varianten uit het rapport Jansen kunnen vraagtekens worden geplaatst, vandaar dat nu dit voorstel voorligt. De PvdA-fracties van de G7 hebben de koppen bij elkaar gestoken over dit onderwerp en komen vanavond met vergelijkbare standpunten, zei Van der Lei. Hij noemde de analyses tot nu toe globaal en het voorstel onder tijdsdruk tot stand gekomen, en miste daarin een aantal zaken. Een belangrijk punt is dat de fractie graag een stevige onderbouwing van de voorlopige keuze wil, inclusief de argumenten voor het niet kiezen voor de kleinere varianten uit het rapport Jansen. Ook de specifieke situatie van het stedelijk gebied in de beoogde grote gemeente moet meer aandacht krijgen, in het licht van de afspraken in het Woon- en leefbaarheidsplan en wat betreft de participatie van burgers. De PvdA diende daarover een motie in (zie verderop). De fractie staat achter de verdere verkenning, met de gemaakte kanttekeningen.

CDA

Meer dan 100.000 inwoners zou de grote gemeente tellen, begon Bert Raangs, en van Delfzijl tot Lauwersoog is het 80 km. Het vergt een staaltje bestuurlijke evenwichtskunst om zo’n gemeente te besturen, zoals ook in de stukken wordt geconstateerd. Die ganzen van de PvdA moeten wel allemaal dezelfde belangen hebben, zei hij, en dat is volgens hem twijfelachtig. DEAL heeft nog steeds de voorkeur van het CDA, omdat dit een homogeen gebied is waarvoor al een gebiedsvisie is opgesteld. De verschillen in de G7-variant zijn groot. Bovendien is in een DEAL-gemeente de betrokkenheid van burgers nog goed te regelen, maar in zo’n grote gemeente is dat niet doen volgens het CDA. Dit G7-voorstel mag dan wel een verdere verkenning inhouden en een voorlopig besluit heten, maar het CDA denkt dat er geen weg terug is, besloot Raangs.

D66

D66 is altijd een voorstander van herindeling geweest, zei Cees van Ekelenburg, met als uitgangspunt DEAL. Helaas voelt Eemsmond daar niet voor. Het rapport Grenzeloos Gunnen bevat goede voorstellen, vond hij, maar ook die vormen voor Eemsmond een probleem, omdat de Eemshaven aan Eemsdelta was toegedacht. D66 was blij met Grenzeloos Gunnen: daarin wordt uitgegaan van de onderlinge samenhang in het gebied dat de gemeente gaat vormen. D66 heeft ingestemd met de eerste (voorlopige) verkenning van een grotere gemeente, maar vindt nu dat de analyses die er liggen onvoldoende basis bieden voor een vervolg en ziet haar twijfels over de G7 bevestigd. In het hele land is geen voorbeeld van zo’n grote gemeente met zulke verschillende problematieken en karakteristieken, citeerde hij uit een van de stukken. Hij plaatste vraagtekens bij de robuustheid en bestuurskracht van zo’n gemeente: dat werkt niet, volgens de fractie. Een verdere verkenning vindt D66 dan ook niet nodig, ze kiest voor DEAL of DAL-plus.

ChristenUnie

De ChristenUnie kiest voor een toekomstbestendige gemeente. We hebben hier grote problemen en met de G7 kunnen we een vuist maken om die op te lossen, vond Ina Schenkel. De havens komen in één gemeente en één grote Waddengemeente biedt kansen voor de ontwikkeling van het toerisme. Bovendien hebben we minder inhuur nodig en komen er minder gemeenschappelijke regelingen, zei ze. Ook zij citeerde uit de stukken: het gebied kent weinig grote tegenstellingen, wel verschillen. Maar die kunnen elkaar aanvullen, vond Schenkel. Een gezamenlijke visie noemde ze een voorwaarde, anders stelt bestuurskracht niks voor. De burgers wil ze betrokken houden en een goede dienstverlening blijft het uitgangspunt. Ze zei in te stemmen met het voorstel en haar definitieve standpunt te zullen geven na deze vervolgverkenning.

VVD

Je krijgt niet de populariteitsprijs als je voor herindeling bent, begon Henk Dijkstra. Hij bekeek de herindeling vanuit het perspectief van de burger: die wil in de eerste plaats een goede dienstverlening en kwaliteit van bestuur. De grenzen van een nieuwe gemeente interesseren hem weinig. De identiteit van stad, dorp of streek is daar ook niet van afhankelijk, stelde  hij. Er wordt vanuit de politiek vaak gevraagd om referenda en men wil de raadsverkiezingen als zodanig gebruiken, maar dat doen partijen alleen vanwege de kiezersgunst, stelde hij. De VVD is altijd bereid om over de horizon heen te kijken en staat achter het voorstel. Alleen zo kunnen we de problemen van het gebied goed aanpakken, besloot hij.

Discussie

Cees van Ekelenburg, Joop van der Lei en Bert Raangs vonden dat Gemeentebelangen een grote ommezwaai heeft gemaakt: van vóór een zelfstandige kleine gemeente Appingedam naar vóór een hele grote gemeente. Hoe kan Gemeentebelangen wel zelfstandig willen blijven met 12.000 inwoners, maar DAL-plus met 40.000 te klein vinden, vroeg Joop van der Lei. Zwart antwoordde dat het nog maar om een verkenning gaat (de echte keuze komt later), en die vindt Gemeentebelangen de goede richting opgaan. Als het dan moet, dan in één keer goed. Met ambtelijke samenwerking hadden we ons heel goed gered, maar met alles wat er nu op ons afkomt zien ook wij in dat we te als zelfstandig Appingedam, maar ook als DAL-plus te klein zijn, aldus Zwart.

Dries Zwart wilde van D66 weten waarom deze fractie voor DAL-plus kiest. Als je dat doet, moet je immers over een aantal jaren opnieuw herindelen en financieel is het ook niet aantrekkelijk, vond Zwart. Van Ekelenburg antwoordde het aantal inwoners niet zo belangrijk te vinden voor de bestuurskracht van een gemeente: het gaat er veel meer om dat je een eenduidige gebiedsopgave hebt. Die ziet hij niet in de G7, terwijl ook deze grote variant financieel nadelig is. Bert Raangs zei dat de visie van D66 op bestuurskracht hem erg aanspreekt.

Bert Raangs vroeg hoe de PvdA denkt evenwicht te bereiken in het gebied, terwijl ze zelf wijst op de bijzondere positie van het stedelijk gebied binnen de G7. Kijk naar het geheel en hoe je de verschillende kwaliteiten kunt combineren, antwoordde Van der Lei. Raangs zei daar niet in te geloven: de betrokkenheid van burgers lijkt hem in de G7 moeilijk te organiseren, en er is volgens hem een disbalans tussen de 7 gemeenten. Raangs plaatste ook vraagtekens bij de opvatting van de ChristenUnie dat een definitief besluit anders uit kan vallen. We slaan nu een richting in en er is geen weg terug, vond hij. Ina Schenkel bestreed dat: we verkennen nu of de G7 een goede optie is, zo niet dan kunnen we nog terugvallen op de kleinere varianten, stelde ze, andersom niet.

Joop van der Lei vroeg aan D66 of die fractie bereid is het resultaat van de verkenning af te wachten. De PvdA stelt immers voor argumenten tegen DAL-plus en Hogeland in het onderzoek mee te nemen; D66 zou een open standpunt in kunnen nemen. Maar Van Ekelenburg zag te weinig in de ‘tweede verkenning’ om ja tegen het voorstel te zeggen. Mocht het echter toch G7 worden, dan gaan we daar ook voor, en zetten we ons ervoor in om voor Appingedam en haar burgers het beste eruit te halen, zei hij. Henk Dijkstra zei blij te zijn met die positieve instelling.

Henk Dijkstra sloot zich aan bij het beeld dat de PvdA schetste: naar het geheel kijken vanuit de helikopter, en vulde aan: niet vanuit het nu, maar met de toekomst in beeld. Wat we in Appingedam hebben bereikt kon toen, maar in de toekomst wellicht niet meer, stelde hij. Overigens vond hij dat Gemeentebelangen die verdiensten wel erg naar zich toe trok: we hebben dat samen gedaan, zei hij. Op een opmerking van Gemeentebelangen dat het aanzwengelen van het herindelingsdebat een rem zou hebben gezet op de vorming van een SSC (één ambtelijke organisatie voor de DAL-gemeenten) reageerde hij fel: daar klopt volgens hem niks van. Bert Raangs viel hem daarin bij.

Reactie portefeuillehouder

Burgemeester Pot benadrukte dat het om een verdere verkenning gaat die rond de zomer van 2014 zal zijn afgerond, dan wordt een echt besluit van de raden gevraagd. De gemeenten houden zo zelf de regie. De provincie komt in januari 2014 met haar visie op basis van de besluiten die de raden nu nemen; daarnaast volgen de gemeenten hun eigen traject en maken ze hun eigen afwegingen. In de verkenning wordt samenhang gebracht in de verschillende problematieken en karakteristieken vanuit (inderdaad) een helikopterperspectief.

De provincie zal in haar visie ook ingaan op de taakverdeling tussen gemeente en provincie, zei ze, ingaand op een opmerking van de PvdA. Reagerend op de CDA-voorkeur voor DEAL zei ze dat we niet in een blanco situatie zitten. Om gevieren verder te gaan heb je vier partners nodig en onze handicap is dat we er een missen.

D66 ziet grote verschillen en geen enkele band van dit gebied met het Hogeland, vervolgde de burgemeester. Maar die band is er wel: op sociaal gebied wordt al sinds jaar en dag samengewerkt, bijvoorbeeld bij aanbestedingen en gebiedsgericht werken, en ook de aardbevingen zijn een gemeenschappelijk probleem. Wat de financiën betreft zei ze dat alle varianten nadelig zijn. We zullen rijk en provincie moeten vragen om extra middelen. Tot slot wees ze erop dat de Eemshaven niet alleen als de ‘kip met de gouden eieren’ moet worden gezien, want er zijn ook risico’s aan verbonden.

Lopen we geen vertraging op door dit onderzoek, vroeg Cees van Ekelenburg. De burgemeester dacht van niet, omdat de verkenning al veel op zal leveren ter voorbereiding op een nieuwe gemeente. We bouwen zo al een voorsprong op, zei ze. Bert Raangs wilde weten hoe het straks verder gaat als alle 7 raden met hun eigen accenten en moties een besluit hebben genomen. Hoe wordt dat bij elkaar gebracht, vroeg hij. We bekijken als colleges hoe we de verschillende accenten kunnen inpassen, antwoordde de burgemeester, en we rapporteren dat terug.

Motie Gemeentebelangen

In haar motie vroeg Gemeentebelangen het college om de burgers gedurende het verkenningsproces regelmatig te informeren over de stand van zaken. Wat de G7 betreft zijn ze nog niet in beeld geweest, zei Zwart, en het is nodig dat ze worden meegenomen in de ontwikkelingen.

D66 en de PvdA vonden de motie een beetje overbodig, omdat er al veel ‘burgernabijheid’ in het voorstel van het college zit, maar de Pvda zei de motie wel te zullen steunen. Ook het CDA was niet enthousiast en vroeg of het Gemeentebelangen ontbrak aan vertrouwen in het college. Dat bestreed Dries Zwart. VVD en ChristenUnie vonden, evenals de burgemeester, dit informeren van burgers meer een taak van de raad. Zwart had geen problemen met deze uitleg.

Motie PvdA

De PvdA vroeg in haar motie een aantal punten mee te nemen in de verkenning: argumenten waarom niet wordt verdergegaan met DAL-plus en Hogeland, ontwikkelen van burgernabijheid in de G7, ook vanwege de decentralisaties die eraan komen en de specifieke ligging van het stedelijk gebied Appingedam/Delfzijl binnen de G7 (onder meer met het oog op de afspraken die zijn gemaakt in het Woon- en Leefbaarheidsplan).

Van Ekelenburg vond de formulering ‘een diepere onderbouwing van het niet verder gaan met de varianten Hogeland en Eemsdelta’ te negatief. Van der Lei dacht dat D66 deze motie juist zou moeten omarmen, omdat de voorstellen uit Grenzeloos Gunnen op deze wijze weer in beeld komen. Yang Soo Kloosterhof (CDA) en Ina Schenkel vonden een van de argumenten uit de motie, nl. dat er ‘een zeer belangrijk besluit wordt gevraagd van de raad, dat grote gevolgen zal hebben voor het gebied’, nogal sterk geformuleerd. Dat is in strijd met de opvatting dat het alleen om een verdere verkenning gaat, vond Kloosterhof. Van der Lei bestreed dat: we nemen wel een afslag op de snelweg, zei hij, maar er zijn nog meer afslagen en we willen in beeld hebben waarom niet voor die richting wordt gekozen. Hij benadrukte dat alle PvdA-fracties in de G7-gemeenten dit standpunt hebben.

Besluitvorming

Voorstel college

Met 11 stemmen voor en 4 stemmen tegen besloot de raad vervolgens tot de verdere verkenning van de G7-variant. Voor stemden Gemeentebelangen, de PvdA, de ChristenUnie en de VVD; tegen stemden het CDA en D66.

Motie Gemeentebelangen

De motie van Gemeentebelangen werd aangenomen met 10 stemmen voor en 5 stemmen tegen. Voor stemden Gemeentebelangen, PvdA en de ChristenUnie; tegen stemden het CDA, D66 en de VVD.

Motie PvdA

De motie van de PvdA werd eveneens aangenomen, met 11 stemmen voor en 4 stemmen tegen. Voor stemden Gemeentebelangen, PvdA, de ChristenUnie en de VVD; tegen stemden het CDA en D66.

 

Griffier

Labels
Gemeenteraad
Herindeling

« Terug

Reacties op 'Berichten uit de raadsvergadering van 3 december 2013'

Geen berichten gevonden

Log in om te kunnen reageren op nieuwsberichten.